آیا روزه داری میتواند به کاهش وزن کمک کند
۱۴۰۴/۱۲/۱۰
مجله حستازگی
غذاهای مضر و مفید برای اسهال چیست
مطالعه '9
۱۴۰۳/۱۰/۲۸
2981
مصرف برخی غذاها میتواند به رفع سریع اسهال کمک کرده و از تحریک معده پیشگیری کند. در واقع چه اسهال ناشی از آلرژی و مسمومیت غذایی باشد یا بهدلیل ابتلا به برخی از بیماری مزمن مانند سندرم روده تحریکپذیر ایجاد شود، مصرف غذاهای خاصی میتواند به سیستم گوارش کمک کند تا به حالت عادی برگردد؛ حالآنکه مصرف برخی دیگر از غذاها ممکن است علائم اسهال را طولانی یا بدتر کند. در این مقاله از وبسایت حستازگی به شناخت دلایل ابتلا به اسهال و عوارض آن، غذاهای مفید و مضر در شرایط ابتلا به این بیماری، دلیل ابتلا به اسهال خونی، راههای پیشگیری از ابتلا به اسهال و روش تقویت سیستم ایمنی بدن بعد از ابتلا به اسهال میپردازیم.
دلیل شکم روی و اسهال چیست
اسهال به معنای دفع مدفوع شل، آبکی و احتمالاً مکرر است. علائم اسهال عبارتاند از گرفتگی یا درد شکم، نفخ، حالت تهوع، نیاز فوری به دفع مدفوع، استفراغ، دیدهشدن مخاط در مدفوع و تب. در اسهال خونی وجود خون در مدفوع نیز از دیگر علائم است. اسهال یک بیماری نسبتاً شایع است، اما خوشبختانه، دوره ابتلا به اسهال معمولاً کوتاهمدت است و بیش از چند روز طول نمیکشد. اگر اسهال بیش از چند روز طول بکشد، معمولاً بیانگر مشکل دیگری مانند عوارض جانبی دارو، تغییر در رژیم غذایی، سندرم روده تحریکپذیر یا یک اختلال جدیتر مانند عفونت، بیماری سلیاک یا بیماری التهاب روده است. در ادامه به برخی از دلایل ابتلا به اسهال اشاره میشود.
-
ویروس ها
ویروسهایی که میتوانند باعث اسهال شوند عبارتاند از ویروس نوروالک که به نام نوروویروس نیز شناخته میشود، آدنوویروسهای رودهای، آستروویروس، سیتومگالوویروس و ویروسهایی که باعث هپاتیت میشوند. روتاویروس یکی از علل شایع اسهال ناگهانی در دوران کودکی است. ویروسی که باعث بیماری کرونا میشود نیز با علائم گوارشی ازجمله تهوع، استفراغ و اسهال مرتبط است.
-
باکتریها و انگلها
قرارگرفتن در معرض باکتریهای خاص (مانند اشریشیاکلی) یا انگلها از طریق غذا یا آب آلوده میتواند منجر به اسهال شود. هنگام سفر به کشورهای درحالتوسعه، اسهال ناشی از باکتری یا انگل اغلب اسهال مسافرتی نامیده میشود. کلستریدیوم دیفیسیل نیز باکتری دیگری است که باعث اسهال میشود و آلودگی به آن ممکن است پس از یک دوره مصرف آنتیبیوتیک یا بستریشدن در بیمارستان پیش آید.
-
داروها
بسیاری از داروها مانند آنتیبیوتیکها میتوانند باعث اسهال شوند. آنتیبیوتیکها با ازبینبردن باکتریهایی که باعث بیماری میشوند عفونت را از بین میبرند، اما در این فرایند باکتریهای مفید بدن نیز از بین میرود. این امر تعادل طبیعی باکتریها را در رودهها بر هم میزند و منجر به اسهال میشود. سایر داروهایی که باعث اسهال میشوند، داروهای شیمیدرمانی و آنتیاسیدهای حاوی منیزیم هستند.
-
عدم تحمل لاکتوز
لاکتوز قندی است که در شیر و سایر محصولات لبنی یافت میشود. افرادی که در هضم لاکتوز مشکل دارند، اغلب پس از خوردن لبنیات دچار اسهال میشوند. عدم تحمل لاکتوز میتواند با بالارفتن سن افزایش یابد، زیرا سطح آنزیمی که به هضم لاکتوز کمک میکند با افزایش سن کاهش مییابد.
-
فروکتوز
فروکتوز قندی است که بهطور طبیعی در میوهها و عسل یافت شده و گاهی اوقات بهعنوان یک شیرینکننده به برخی از نوشیدنیها اضافه میشود. فروکتوز میتواند منجر به اسهال در افرادی شود که در هضم آن مشکل دارند.
-
شیرینکنندههای مصنوعی
سوربیتول، اریتریتول و مانیتول، قندهای غیرقابل جذبی هستند که بهعنوان شیرینکنندههای مصنوعی در آدامس و سایر محصولات بدون قند استفاده میشوند و میتوانند در برخی افراد سالم باعث اسهال شوند.
-
عمل جراحی
گاهی اوقات جراحیهای برداشتن قسمتی از روده یا کیسه صفرا میتواند باعث اسهال شود.
-
سایر اختلالات گوارشی
اسهال مزمن علل دیگری دارد، مانند سندروم روده تحریکپذیر، بیماری کرون، کولیت اولسراتیو، بیماری سلیاک، کولیت میکروسکوپی و رشد بیشازحد باکتریهای روده کوچک.
عوارض اسهال
اسهال میتواند باعث کمآبی بدن شود و اگر درمان نشود میتواند کشنده باشد. کمآبی بدن بهویژه در کودکان، افراد مسن و کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند خطرناک است. علائم کمآبی در بزرگسالان عبارت است از تشنگی بیشازحد، خشکی دهان یا پوست، ادرار کم یا دفعنکردن ادرار، ضعف، سرگیجه یا سبکی سر، خستگی و دفع ادرار تیرهرنگ.
علائم کمآبی در نوزادان و کودکان خردسال عبارت است از نداشتن پوشک خیس به مدت سه ساعت یا بیشتر، خشکی دهان و زبان، تب بالای 39 درجه سانتیگراد، گریه بدون اشک، خوابآلودگی، عدم پاسخگویی یا تحریکپذیری، چشمها یا گونههای فرورفته.
اگرچه در بسیاری از موارد اسهال را میتوان در خانه درمان کرد، درصورتیکه دوره اسهال طولانی شود یا علائم نگرانکنندهای را ایجاد کند، ممکن است نیاز به مراقبتهای پزشکی باشد. این علائم عبارتاند از مدفوع سیاه یا خونی، درد شدید شکم، تب 39 درجه سانتیگراد یا بالاتر. در مورد کودکان درصورتیکه بعد از 24 ساعت بهبودی حاصل نشود، پوشک کودک به مدت 3 ساعت یا بیشتر خیس نشده باشد و درواقع کودک برای 3 ساعت یا بیشتر دفع ادرار نداشته باشد، کودک تب داشته باشد (38 درجه سانتیگراد در کودکان زیر 3 ماه یا 39 درجه سانتیگراد یا بالاتر در کودکان بین 3 ماه تا 3 سال)، پوستی داشته باشد که در صورت نیشگون گرفتن و رها کردن آن صاف نمیشود یا مدفوع سیاه یا خونی داشته باشد باید سریعاً به پزشک مراجعه شود.
غذاهای مفید برای اسهال چیست
در زمان ابتلا به اسهال، غذاهایی که میخورید یا از خوردن آنها اجتناب میکنید میتوانند در بهبودی سریعتر شما مؤثر باشند. غذاهایی که مصرف آنها در شرایط اسهال توصیه میشود عبارتاند از
- موز
- برنج سفید
- پوره سیب
- نان تست تهیهشده از آرد سفید
این غذاها نرم و کم فیبر هستند، بنابراین سیستم گوارشی را تحریک نمیکنند. از سوی دیگر این مواد غذایی چسبنده هستند، بنابراین به سفتشدن مدفوع کمک میکنند. میتوانید مواد غذایی دیگری را نیز به رژیم غذایی خود اضافه کنید. این مواد غذایی عبارتاند از
- غلات پختهشده، مانند بلغور جو دوسر
- کراکر
- نوشابه
- آب سیبی که قند افزوده کمی دارد
- سیبزمینی آب پز
نوشیدن مایعات زیاد میتواند کمک کند هیدراته بمانید و مایعات دفع شده از بدن را جایگزین کنید. به این منظور میتوانید موارد زیر را امتحان کنید.
- مکیدن تکههای یخ
- مصرف آبگوشتهای شفاف مانند آب مرغ یا گوشت با حذف هرگونه چربی
- مصرف آب غنیشده با الکترولیت یا آب نارگیل
- نوشیدن چای کمرنگ و بدون کافئین
غذاهای مضر برای اسهال چیست
مصرف برخی از مواد غذایی میتواند باعث تحریک سیستم گوارشی شود و اسهال را بدتر یا طولانیتر کند. این مواد غذایی عبارتاند از
- شیر و محصولات لبنی و نوشیدنیهای پروتئینی تهیهشده از شیر
- غذاهای سرخشده، چرب، روغنی
- غذاهای تند
- غذاهای فراوری شده، بهویژه آنهایی که مواد افزودنی دارند
- گوشت خوک و گوساله
- ساردین
- سبزیهای خام
- پیاز
- ذرت
- تمام مرکبات
- سایر میوهها مانند آناناس، گیلاس، توت دانهدار، انجیر، مویز و انگور
- الکل
- قهوه، نوشابه و سایر نوشیدنیهای کافئیندار یا گازدار
- شیرینکنندههای مصنوعی، ازجمله سوربیتول
دلیل اسهال خونی چیست
دلایل زیادی برای ابتلا به اسهال خونی وجود دارد که عبارتاند از
-
روتاویروس
یکی از شایعترین علائم اسهال خونی روتاویروس است که گاهی اوقات به آن حشره معده یا آنفولانزای معده میگویند. روتاویروس شایعترین علت اسهال در نوزادان و کودکان زیر 5 سال است. علائم روتاویروس مشابه علائم اسهال و شامل تب، استفراغ، درد شکم، اسهال آبکی به مدت سه تا هفت روز و خونریزی گوارشی است.
- دیورتیکولوز
- بیماری التهابی روده
- عفونت روده
- ابتلا به سرطان
- عوارض جانبی دارو
برخی داروها ممکن است باعث خونریزی گوارشی یا تغییر در باکتریهای معده شوند. این امر میتواند منجر به خونریزی یا عفونت شود که ممکن است باعث ابتلا به اسهال خونی شود.
راههای پیشگیری از ابتلا به اسهال
همواره گفته شده است که پیشگیری بهتر از درمان است. اگرچه در مورد تمام دلایل ایجاد اسهال نمیتوان اقدامات پیشگیرانه انجام داد، برخی از عوامل مرتبط با ابتلا به اسهال قابلکنترل هستند که در ادامه به آنها اشاره میشود.
پیشگیری از ابتلا به اسهال عفونی
شستوشوی دست: بهطور مکرر دستهای خود را بشویید. قبل و بعد از تهیه غذا، پس از دستزدن به گوشت نپخته، استفاده از توالت، تعویض پوشک، عطسه، سرفه یا تخلیه بینی باید دستهای خود را بشویید. برای شستشوی صحیح دستها باید حداقل 20 ثانیه آنها را به صابون آغشته کنید؛ بهاینترتیب که پس از قراردادن صابون روی دست، دستان خود را حداقل 20 ثانیه به هم بمالید. زمانی که امکان شستشوی دستها وجود ندارد، از محلولهای ضدعفونیکننده دست استفاده کنید. محلول ضدعفونیکننده دست را مانند لوسیون به دست بمالید و مطمئن شوید که جلو و پشت هر دو دست را آغشته کردهاید. از محلولهای ضدعفونیکنندهای استفاده کنید که حداقل 60 درصد الکل داشته باشند.
واکسیناسیون: میتوانید با واکسیناسیون به محافظت از نوزاد خود در برابر ابتلا به روتاویروس کمک کنید.
پیشگیری از اسهال مسافرتی
اسهال معمولاً افرادی را مبتلا میکند که به کشورهایی با بهداشت نامناسب و مواد غذایی آلوده سفر میکنند. برای کاهش خطر ابتلا به اسهال در مسافرت موارد زیر را در نظر بگیرید.
- مراقب آنچه میخورید باشید. غذاهای گرم و کاملاً پخته بخورید. میوهها و سبزیها را خام نخورید مگر اینکه خودتان بتوانید پوست آنها را جدا کنید. گوشت و لبنیات را خام یا نیمپز نخورید.
- مراقب آنچه مینوشید باشید. آب بطری، نوشابه، آبجو یا شراب را در ظرف اصلی آن بنوشید. آب لولهکشی ننوشید و از تکههای یخ استفاده نکنید. حتی برای مسواکزدن از آب بطری استفاده کنید. هنگام دوشگرفتن دهان خود را بسته نگهدارید. مصرف نوشیدنیهایی که با آب جوشانده میشوند، مانند قهوه و چای، احتمالاً بیخطر هستند. به یاد داشته باشید که الکل و کافئین میتوانند اسهال را تشدید کرده و کمآبی بدن را بدتر کنند.
روش تقویت سیستم ایمنی بعد از ابتلا به اسهال
داشتن خواب کافی، سیر آب ماندن و خوردن مواد غذایی سالم، چند راه تقویت سیستم ایمنی بدن و کاهش خطر ابتلا به برخی از بیماریها، ازجمله اسهال است. در اینجا چندین راهکار دیگر برای تقویت سیستم ایمنی بدن آمده است:
- اغلب از غذاهای گیاهی کامل استفاده کنید.
- چربیهای سالم بیشتری مصرف کنید.
- غذاهای تخمیر شده بیشتری بخورید یا مکمل پروبیوتیک مصرف کنید.
- مصرف قندهای افزوده را محدود کنید.
- ورزش منظم داشته باشید.
- استرس خود را کنترل کنید.
- از مکملهای غذایی مفید استفاده کنید.
جمعبندی
غذاهایی که مصرف میکنید در ابتلای شما به اسهال یا بهبودی اسهال تأثیر دارند. هنگام ابتلا به اسهال باید استراحت کافی داشته باشید و بعد از چند ساعت شروع به مصرف غذاهای نرمی مانند نان تست تهیهشده از آرد سفید یا برنج سفید کنید و همیشه به یاد داشته باشید که برای جبران مایعات ازدسترفته، آب کافی مصرف کنید. خوردن غذاهای ملایم و کم فیبر میتواند به رفع سریع اسهال کمک کند. پس از یک یا 2 روز مصرف غذاهای نرم، میتوانید غذاهایی مانند مرغ بدون چربی را به غذای خود اضافه کنید. پایبندی به این رژیم میتواند کمک کند تا سریعتر بهبودی پیدا کنید و زودتر احساس سلامتی داشته باشید.
