پیامدهای زیست‌محیطی مصرف گوشت چیست

رویه تولید و مصرف گوشت

گوشت اصطلاح رایجی برای اشاره به بافتِ حیوانی و هر محصول فرآوری شده با استفاده از آن، است که اغلب براساس نوعِ حیوان دسته بندی می شود. گوشت قرمز به گوشت بدست آمده از پستانداران و گوشت سفید به گوشت گرفته شده از ماکیان وغذاهای دریایی اطلاق می شود. به جز این دو، یک دسته به نام Game هم وجود دارد که به گوشت پرندگان و حیوانات وحشی اشاره دارد. گوشت گوساله به گوشت گاو جوان گفته می شود، بره به گوشت گوسفند جوان و گوشت گوسفند، گوشت گوسفند بزرگتر از دوسال است. گوشت اغلب شامل بخش لخم یا ماهیچه، بافت همبند، چربی، اعصاب، عروق خونی است. کیفیت گوشت به شیوۀ پرورش حیوان، زمان و چگونگی ذبح، روش نگهداری برمی گردد^1و2. تغذیه حیوانات معمولاً شامل سویا، ذرت دامی، کنجاله سویا و جو است.

مراحل تولید، بسته بندی و ارائه گوشت معمولاً شامل این موارد است: پرورش دام در دامپروری، ذبح، تحویل لاشه، معاینه و تایید، شستن و خنک کردن لاشه، تفکیک اندام ها، نگهداری در سردخانه، قطعه بندی و آماده سازی، حذف چربی ها و ضایعات، بسته بندی اولیه و وکیوم.

فارغ از نوع حیوان، گوشت لخم حاوی حدود 21% پروتئین، 73% آب، 5% چربی و 1% خاکستر موادمعدنی است. هر چه درصد چربی بیشتر شود، پروتئین و آبِ گوشت کم می شود^1و2.

میزان مصرف گوشت در جهان

گوشت منبع تغذیۀ انسان است و طی 50 سال گذشته تولید آن تا 7 برابر بیشتر شده است. تولید سال 1961 معادل حدود 50-55 میلیون تن و تولید سال 2022 معادل حداقل 350 میلیون تن گوشت بوده است. سابقاً آمریکا و اروپای شمالی سرآمد تولید گوشت بودند اما امروزه آسیا بزرگترین تولید کننده گوشت دنیاست. نسبت تولید هم با تغییراتی همراه بوده اما در کل افزایش داشته؛ به عبارت دیگر تولید گوشت خوک تقریباً مثل سابق است اما تولید گوشت گاو و بوفالو کمی کمتر شده، و تولید گوشت ماکیان افزایش یافته است.

تاثیر دامپروری بر محیط زیست

در وهلۀ اول تولید و انتشار گازهای گلخانه ای را افزایش می دهد و در وهلۀ دوم سطح زمین مورد استفاده برای پرورش دام و تولید غذای دام، در بخش آخر هم آب شیرین مورد استفاده این حیوانات، بخش های محیط زیستی هستند که تحت تاثیر تولید گوشت قرار می گیرند. تولید گازهای متان و دی اکسید کربن منجر به گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی می شود. همچنین گازهای زیستی و ذرات معلق ناشی از فعالیت دامپروری، آلودگی هوا و تاثیر بر سلامت انسان ها را بدنبال دارد. طبق آمار 18% کربن دی اکسید و 37% متان ناشی از صنعت دامپروری است. تغییرات اقلیمی ناشی از آن هم به فرسایش خاک، تخریب جنگل ها و مراتع و افزایش مقاومت به آنتی بیوتیک ها بر می گردد.

تامین غذای دام ها هم فشاری بر محیط زیست است، طبق نسبت تبدیل غذا (FCR) برای تولید هر کیلو گوشت گاو به 25 کیلو غذای دام نیاز است؛ برای همین مقدار گوشت گوسفند به 15 کیلو خوراک دام، برای یک کیلو گوشت خوک 6.4 کیلو غذای دام و در نهایت برای تهیه 1 کیلو گوشت ماکیان تقریباً 3.3 کیلو خوراک پرندگان نیاز است^1,3.

راه‌های جایگزین مصرف گوشت

مسلماً نمی توان گوشت قرمز را به طور کامل با منبع پروتئین گیاهی جایگزین کرد چون پروتئین گیاهی آن نوع آهن، و بخشی از اسیدهای امینۀ ضروری  را تامین نمی کند. اما پروتئین های گیاهی که منابع خوبی هستند و می توان تحت کنترل پزشک یا کارشناس تغذیه، آنها را جایگزین گوشت کرد شامل موارد زیرند:

سویا، آجیل و مغزدانه ها، تخم مرغ، غلات سبوس دار، لوبیاها، عدس، نخود و برخی از سبزیجات مثل بروکلی، چغندر و قارچ.

منابع

1. https://ourworldindata.org/meat-production
2. https://www.britannica.com/technology/meat-processing/Skeletal-muscle-contraction
3. https://woods.stanford.edu/news/meats-environmental-impact#:~:text=Livestock%20production%20accounts%20for%2018,private%20agencies%20based%20at%20FAO